Kion signifas "esti felano"
Se oni diras ke oni estas felano, kutime oni esrimas sian intereson pri homformaj bestoj kaj/aŭ estuloj (kaj probable ankaŭ ian rilaton al ŝatantaro de felo). Tiun intereson oni povas esprimi divermaniere - ekde admirado de arto kaj rakontoj ĝis rolludado. Intenso de tiu rilato multe varias de persono al persono.

Referencoj
Felulo ĉe Vikipedio

Du reportu Ĉeo(Wasowelio)

另外Wikifur会因为DNBSL问题封死大陆用户。

Azeno kaj Hundo

Troviĝis juna vidvino en la vilaĝo. En ŝia korto staris du maljunaj persikarboj. Ĉiun frusomeron ili disetendis densan ombron, kun rozkoloraj fruktoj peze pendantaj sur la branĉoj. Iun matenon la vidvino frue deŝiris du korbegojn da persikoj, ĉiu el kiuj estis ruĝete brilanta kaj granda kiel pugno. Ŝi solide surmetis la du korbojn sur la dorson de la azeno, kiu havis obeeman karakteron, kun la korpo grizblanka kaj la kvar hufoj nigraj. La azeno estis la sola vivanta estaĵo lasita de ŝia mortinta edzo. Ŝi kondukis ĝin ekster la pordon. La nigra hundo sciis, ke ĝi ne devas sekvi la mastrinon dum ŝi vizitas foiron, kaj ĝia tasko estis gardi la domon. Do, kuŝante en sia nesto ĉe angulo de la korto, ĝi simple levis la palpebrojn, kaj svingis la voston ritme plurfoje, kvazaŭ adiaŭante la mastrinon kaj la azenon.

Sur la foiro estis multaj homoj, kaj la persikoj estis tre dolĉaj, do antaŭ tagmezo ili jam elvendiĝis. La vidvino rajdis la azenon hejmen, kun la du malplenaj korbegoj balanciĝantaj ambaŭflanke de la azenpugo. Ŝia vizaĝo ruĝis, kaj sur ŝia frunto aperis ŝviteroj. Kiam ŝi malŝilosis la pordon de la korto, la hundo elĵetiĝis kiel sago, ĝia vosto svingiĝis kiel floro en vento, kaj ĝi pro ĝojo frotadis sian kapon al la kruroj de la mastrino. Klininte sin, ŝi karesis la kapon de la hundo, kaj per la fingroj gratis ĝian dorson, dume la hundo ĝue fermis la okulojn, kaj el ĝia gorĝo eliĝis zumantaj sonoj.

La vidvino alligis la azenon ĉe la trogo, kiun ŝi plenigis per sufiĉe da furaĝo kaj iom da brano. La azeno kliniĝis por manĝi, kun la vosto foj-foje skuata por forpeli muŝojn. La vidvino frapis la branerojn for de la manoj kaj eniris la domon. La hundo, svingante la voston, sekvis ŝin de la kuirejo al la salono, kaj de la salono al la dormoĉambro. Kien ajn la mastrino iris, ĝi tuj sekvis ŝin.

Posttagmeze la suno brulis forte. La vidvino ekiris al la kampo, kun la pajla ĉapelo sur la kapo kaj la hojo sur la ŝultro. La hundo volis sekvi ŝin por petoli sur la kampo. Ŝi sin turnis kaj ordonis al ĝi: “Ne sekvu min! Restu hejme por gardi la korton, atentu ke neniu ŝtelu la persikojn.” La hundo silente retiriĝis al sia nesto, metis sian mentonon sur la antaŭajn piedojn, kaj rigardadis la fermitan kortopordon.

Post malpli ol duonhoro, malgrasa figuro ekaperis sur la orienta muro, kaj subrigardis en la korton. La hundo elanis ĉe la piedon de la muro, kaj el ĝia gorĝo ruliĝis serio da malaltaj muĝoj, tuj sekvataj de bojado, kiu sonis tiom furioza kaj sovaĝa, kvazaŭ ĝi volus disŝiri la homon sur la muro. La figuro retiriĝis, kaj aŭdiĝis la bruo de forkurantaj paŝoj.

Post la vespermanĝo, kiam la ĉielo malheliĝis, la vidvino varmigis akvon en la kuirejo por sin bani, kaj la vaporo el la ligna pelvo nebuligis la vitron de la fenestro. Kelkaj infanoj alpremiĝis al la pordo de la korto kaj rigardis tra la fendo, tenante ŝtalforkojn, per kiuj ili volis piki kelkajn persikojn por gustumi. La hundo en ili rekonis la najbarajn infanojn, do ĝi kuris al la pordo kaj graŭladis eskteren. Je tio, la infanoj ridante disiĝis.

Densiĝis la nokto iom post iom. La vidvino riglis la kortopordon, eniris la domon kaj estingis la lampon. La lunlumo trafiltriĝis tra la persikfolioj, disĵetante arĝentajn makulojn sur la teron. La azeno lante maĉadis sian manĝaĵon, kaj la hundo kuŝis en sia nesto, kun la okuloj duonfermitaj kaj la oreloj rekte starigitaj, ĉiam atente pri la situacio en kaj ekster la korto. En la korto regis nur la bruo de insektoj.

Subite, nigra silueto aperis sur la muro. La lunlumo desegnis la konturon de tiu homo: granda kapo kaj larĝaj ŝultroj. La movoj de la silueto estis tiel lertaj kvazaŭ li transirus sian propran muron. La hundo tute ne moviĝis, ankoraŭ tenante siajn okulojn duonfermitaj. La azeno tamen starigis la orelojn, kaj ĝiaj naztruoj moviĝis por flari la aeron. Ĝi turnis la kapon al la nesto kaj flustris: “Hundo, estas ŝtelisto.”

La hundo ne respondis, kaj ĝia spirado estis egala, kvazaŭ ĝi dormus profunde.

La silueto lerte surteriĝis en la korto, kaj rekte iris al la domo. La azeno maltrankviliĝis, fosis la teron per la antaŭaj hufoj, kaj kolerete vokis: “Hundaĉo! Ŝtelisto envenis! Kial vi ne atentas?”

La hundo ignoris la azenon, kaj tute fermis la okulojn.

Vidinte, ke la silueto malpeze puŝmalfermis la pordon de la domo, kaj tuj fermis ĝin post si, la azeno ne plu povis sin deteni, etendis sian kolon kaj eligis la akran kaj longan iaon: “I-a! I-a—”

La noktan silenton disŝiris la iaado, kiu estis tiel laŭta ke ĝi povus eĉ veki mortinton. Post momento, la pordo kun knaro malfermiĝis, kaj la vidvino, nur en subvesto, elkuris al la azeno, tenante dikan lignan bastonon. La lunlumo prilumis ŝian grizan vizaĝon. “Vi fuŝe iaas! Mi lasos vin iai, vi azenaĉo!” Ŝi per la bastono draŝis la azenon senkompare. Tiu ĉi timigite flankenŝoviĝis jen maldektren jen dekstren, sed tamen ĝi ne povis eviti la batadon, ĉar la bridrimeno estis ligita al la trogo. Ricevinte kelkajn batojn sur la dorso kaj postaĵo, la azeno tremetis tutkorpe pro doloro.

“Ĉesu! Ne iau!” Kiam la vidvino laciĝis de la batado, ŝi forĵetis la bastonon, returnis sin kaj fermis la pordon kun pafo.

Apude la hundo observis la okazon indiferente kaj senbrue.

En la korto restis nur la spiraĵo de la azeno, miksita kun ĝemoj de maljusteco kaj doloro. Ĝi turnis la kapon al la nesto kaj ekplendis al la hundo: “Vi hundaĉo, vi jam vidis la ŝteliston, sed vi ne mordis lin! Mi bonintence avertis la mastrinon, kaj ŝi batis min tiel kruele!”

La hundo malvarme ekridis en la mallumo, kaj elpremis vorton inter la dentoj, malpeze kiel roso sur persikfolio: “Merite!”

Aŭdinte tion, la azeno surpriziĝis kaj fariĝis konfuzita. La hundo malrapide levis la kapon, kaj la lunlumo eniris ĝiajn okulojn, en kiuj speguliĝis iom da sarkasmo: “Vi , stulta azeno! Ĉu vi kredas, ke ĉiuj, kiuj transgrimpas la muron, estas ŝtelistoj?”

La lunlumo kviete prilumis la azenan stalon, la hunda neston, kaj la du maljunajn persikarbojn. En la korto regis nur la bruo de insektoj, kvazaŭ nenio ĵus okazus.

Bagatelo influas la rezulton

Kiam la matena lumo ektuŝis la planton sur mia fenestrobreto, la rosogutoj glitis laŭ la folioj. Mi vidis, ke akvoguto pendis momenton sur la pinteto de la folio, spegulante la tutan mondon en si, kaj poste silente falis surteren. Subite mi ekmemoris la antikvan diraĵon: “El etoj oni konas la grandon.” Efektive, la plej profundaj veroj de la mondo ofte kaŝiĝas en tiuj nekonsiderindaj bagateloj.

Iun printempon, fama entreprenisto alvenis en iun urbon. Li alportis intencon pri grandega investo, kaj la tuta urbo ĝojis pro la novaĵo. La bonveniga ceremonio estis solena kaj entuziasma, kaj floroj kaj aplaŭdoj ĉirkaŭis la Mamonon. La entreprenisto, ridetante, donacis al ĉiu ĉeestanto oran medaleton, ne pli grandan ol dikfingra ungo, kiu brilis per mola lumo sub la lampoj. Ĉiu ĝojis akcepti la neatenditan donacon.

La sekvan matenon, la akcepta oficisto zorge demandis la entrepreniston: “Sinjoro, ĉu vi eble havas pliajn orajn medaletojn? Hieraŭ kelkaj gvidantoj ne povis ĉeesti pro kialoj...” La entreprenisto tuj komprenis kaj jesis. Baldaŭ, la aldonaj medaletoj estis transdonitaj al tiuj gvidantoj. Tamen, en la sama posttagmezo, la entreprenisto nuligis la vizitan planon kaj rekte sin returnis. Lia investo de pluraj miliardoj da juanoj realiĝis fine en alia urbo.

Oni komprenis, ke la aldone senditaj oraj medaletoj funkciis kiel spegulo, kiu montris la avidecon en homa koro. La entreprenisto poste diris: “Al urbo, kie oni avidas eĉ etan favoron, mi ne kuraĝas konfidi grandan entreprenon.” Unu ora medaleto fariĝis la noto de la tuta urbo. Detaloj ne mensogas. La gvidantoj, kiuj montras avidecon eĉ en malgranda afero, malfacile restos honestaj kaj nekorupteblaj en grandaj aferoj, kaj kiel ilia urbo povas stari sur la granda ekonomia mapo?

Tio rememorigas min pri alia bagatelo. En mia hejmurbeto troviĝas amiko, kun kiu mi amikiĝis jam kvardek jarojn. Lia filino kaj mia filo havas la saman aĝon, kaj ambaŭ studis en Vuhano. Mi kaj la amiko intencis gefianĉigi ilin, kaj la du gejunuloj ŝajnis havi simpation reciproke. Iun someron, ni du familioj interkonsentis renkontiĝi en Vuhano. Ĉe la tablo en restoracio, la etoso estis tiel harmonia, kvazaŭ ni jam estus boparencoj. Post la manĝo, mi proponis fari komunan foton kun mia intima amiko. Lia filino tuj elpoŝigis sian telefonon: “Onklo, mi fotos vin ambaŭ.”

Post kiam la foto sendiĝis en mian telefonon, mi fiksrigardis la ekranon, kaj la koro subite “klakis”: evidente mi estas duonan kapon pli alta ol mia amiko, sed en la foto estis male. La knabino lerte alĝustigis la angulon kaj distancon, por ke ŝia patro aspektu pli alta. Mi silente transdonis la telefonon al mia filo. Rigardinte la foton longe, li ridetis signifoplene, dirante: “Paĉjo, artifika knabino ne plaĉas al mi.” Ekde tiam, mia filo iom post iom malproksimiĝis de ŝi. La amfloro, kiu eble povus flori, velkis pro la detalo de fotado.

Eble iuj opinias, ke mi kaj la filo estas tro sentemaj. Sed detaloj neniam ekzistas izolite; ili estas la pinto de la glaci-monto de la karaktero. La knabino eble opiniis, ke tio estas nur senkulpa ruzaĵo, sed ŝi ne sciis, ke en la okuloj de observemaj homoj, tio estas kiel ŝtono ĵetita en akvon, kaj ĉiu disvastiĝanta ondeto rakontas pri la profunda fluo sube. Ĉu honesta kaj fidinda estas tiu, kiu kalkulas kontraŭ sia konato eĉ pri unu foto? Ĉina proverbo diras: “Rigardante la agojn, oni konas la koron.” Tiuj ŝajne negravaj detaloj estas ĝuste la spegulo, kiu reflektas la veran koron.

Kelkaj oraj medaletoj ŝajnas tute ne rilataj al ordinara foto, tamen ili ĉiuj atestas la saman simplan fakton: bagatelo influas rezulton. La rezulto ne nur rilatas al kariero, sed ankaŭ al la juĝo de karaktero kaj la starigo de fido. En la nuna epoko de troa avido al tuja profito, ni tro facile direktas la rigardon al grandaj okazoj, sed forgesas, ke alta konstruaĵo komenciĝas de teramaso, kaj longa vojaĝo ekas per la unua paŝo. Tiuj detaloj, kiujn ni preteratentas, ofte estas la veraj motoroj de la sorto.

Kiam la vesperkrepusko densiĝis, mi denove rigardis la planton sur la fenestrobreto. La matena roso jam vaporiĝis, sed sur la folio postrestis svaga akvomakulo. La spuro estas tiel svaga, ke eĉ venteto povus forviŝi ĝin; tamen ĝi estas ankaŭ tre klara, ĉar ĝi iam portis la lumon de tuta mateno. Mi pensas, ke ankaŭ la homa karaktero estas tia: ĝi ne troviĝas en la brilaj deklaroj, nek en la artefaritaj prezentoj, sed en ĉiu neatentita momento, kaj en ĉiu neglektita angulo.

Nia vilaĝo situas en malgranda oazo, ĉirkaŭita de giganta dezerto, kvazaŭ izolita insuleto en sabla maro senlima.

Antaŭe, pro la malfacila trafiko, la lokaj kamparanoj malofte kontaktis la eksteran mondon. Kvankam ili lernis la ŝtatan komunan lingvon dum la infaneco, tamen plej multaj vilaĝanoj ne parolas ĝin. Nur manpleno da homoj lernis iomete la komunan lingvon, kiam ili laboris en urboj. Multaj vilaĝanoj eĉ ne kapablas respondi simplajn demandojn pri sia nomo aŭ aĝo.

Por solvi tiun problemon, la registaro lanĉis noktan lernejon por instrui la komunan lingvon per tele-edukado. Bedaŭrinde, la rezulto ne estis kontentiga: nur malmultaj vilaĝanoj povas paroli simplajn frazojn. Laŭdire infanoj antaŭ la aĝo de 12 jaroj povas rapide lerni lingvojn. Tamen, niaj kamparanaj lernantoj estas plenkreskuloj, kiuj jam preterpasis tiun optimuman aĝon.

Post la lingva kurso, mi petis la vilaĝanojn elpreni la personajn identigilojn kaj postulis, ke ili lernu legi sian nomon kaj vortojn kiel „tritiko”, „maizo”, „semo”, „sterko”, „vivtena subvencio”, „pensio” kaj „mono” en la komuna lingvo. Mi klarigis al ili, ke tiel ili povos legi la anoncojn sur la vilaĝa publika tabulo, kaj vilaĝaj oficistoj ne plu aŭdacos trompi ilin. Tio ne estis senbaza kalumnio, ĉar vere okazis, ke kasisto per fraŭdo enpoŝigis monon destinitan al la kamparanoj.

Tamen, lingvon lernitan sed ne uzatan oni rapide forgesas. Por ke ili havu ŝancon praktiki la lingvon, mi ofte konversaciis kun ili en la komuna lingvo antaŭ kaj post lecionoj, emfazante ĝian gravecon. Mi diris, ke parolantoj de la komuna lingvo gajnas pli da mono en urboj, dum neparolantoj riskas esti trompitaj de malicaj homoj – ĉar en urboj estas kaj bonkoraj kaj malicaj homoj.

Maljuna vilaĝano kun blanka barbo murmuris, ke la homoj de nia vilaĝo neniam estas trompitaj de malicaj urbanoj, sed iu estis trompita de homo el nia propra vilaĝo.

La maljunulo rakontis al mi, kio okazis antaŭ du jaroj.

Musa, kamparano de nia vilaĝo, iris al la urbo por vendi sekvinberojn kaj multe enspezis. Reveninte al la vilaĝo dum la jara festo, li fanfaronis pri la gajnita mono antaŭ la vilaĝanoj. Emin, la najbaro kiu vendis rostitan viandon en nia vilaĝo, estis allogita de liaj vortoj kaj kalkulis en la kapo, ke vendi sekvinberojn estas pli profitige. Li emociiĝis, kaj petis al Musa kunpreni lin al la urbo por vendi sekvinberojn.

La klimato en nia regiono estas seka; pluvo kaj neĝo malofte falas dum la tuta jaro. Tamen, dum somero, la longa sunbrilo kaj granda temperatura diferenco inter tago kaj nokto akumulas en la fruktoj tiom da sukero, ke ili estas eksterordinare dolĉaj. En somero kaj aŭtuno, la melonoj kaj fruktoj produktitaj en nia regiono estas aĉeteblaj tra la tuta lando. Ankaŭ niaj vinberoj kaj sekvinberoj estas tre famaj.

Freŝaj sekvinberoj. Fotita de Solis.

Musa hezitis, timante, ke Emin konkuros kun li. Li rifuzis: „Vi ne estas kompetenta! Vi ne parolas la ŝtatan komunan lingvon, do kiel vi vendos sekvinberojn en la urbo?” Sed Emin ne estis konvinkita de la vortoj de Musa. Li persistis: „Vendi sekvinberojn ne estas granda negoco, kaj por tio ne necesas multe paroli. Sufiĉas, ke vi instruu al mi krii ‚Sekvinberoj, freŝaj sekvinberoj!’.”

Konsiderante, ke ili estas samvilaĝanoj, Musa ne povis plu rifuzi al li kaj konsentis. Do forvendinte la butikon de rostita viando, Emin iris kun Musa al la urbo.

En la urbo iliaj budoj estis sur la sama strato, je distanco de 300 aŭ 400 metroj. Sed post kelkaj tagoj, Emin rimarkis, ke kvankam li kriis laŭte kun entuziasmo, li vendis nur kelkajn kilogramojn tage, foje eĉ neniom, dum Musa vendis pli ol cent kilogramojn tage.

Emin demandis al Musa, kial li vendis tiom multe, kaj kio estas lia sekreto.

Musa respondis: „Vendi sekvinberojn ne estas granda negoco! Estas neniu lertaĵo kaj sekreto.” Levante la ŝultrojn li ŝercis: „Eble ĉar mi estis pli bela ol vi, tial homoj preferas miajn sekvinberojn.”

Vespere, en la luita ĉambro, Emin rigardis sin en spegulo. Certe, Musa estas iom pli bela, sed la diferenco inter ili ne estis tiom granda kiel diferenco inter cent kilogramoj kaj kelkaj kilogramoj.

„Ĉu mi vere naskiĝis por vendi rostitan viandon, sed ne sekvinberojn?” Liaj komencaj espero kaj memfido forvaporiĝis.

Frustrite, Emin perdis entuziasmon, kaj ĉesis krii ĉe la budo. Kiam pasantoj demandis, li nur permane montris prezojn, lasante klientojn mem kontroli la sekvinberojn. Surprize, li vendis iom pli, kvankam ankoraŭ malmulte kompare kun Musa.

Iun tagon, kiam Emin senanime staris ĉe la budo, iu subite salutis lin en konata hejmloka akĉento. Estis Metudi, lia samvilaĝano. Antaŭ kelkaj jaroj Metudi venis al la urbo por labori kiel kuiristo en restoracio, kaj poste edziĝis al la filino de la mastro, kaj fine mem fariĝis la mastro de la restoracio.

Post babilado, Metudi demandis pri la vendado.

Emin deprimitiĝis: „Ne menciu tion! Mi apenaŭ vendas kelkajn kilogramojn tage. Se tio daŭras, mi ne povos pagi la ĉambran luon.”

Metudi scivole demandis: „Kial vi ne kriis pri viaj sekvinberoj? Kiel klientoj rimarkas vin? Ĵus mi vidis vin staranta kvazaŭ velkinta folio. Vi devas vigliĝi kaj laŭte krii por allogi klientojn!”

Emin diris: „Iom strange! Kiam mi ne krias, kelkaj aĉetas; sed kiam mi krias, preskaŭ neniu venas.”

Metudi surpriziĝis, kaj demandis: „Kiel vi kriis?”

Emin respondis: „Mi krias ‚Sekvinberoj, freŝaj sekvinberoj!’”

Metudi dubis: „Ĉu vi kriis en la ŝtata komuna lingvo?”

Emin fiere diris: „Kompreneble! En urbo mi certe kriis nur en la komuna lingvo.”

Metudi asertis: „Eble via prononco ne estas ĝusta, ke aliaj ne komprenas vin.”

Emin indignis: „Ne subtaksu min! Mi almenaŭ diplomitiĝis en la elementa lernejo! Ĉu mi eĉ ne povus ĝuste eldiri tiujn simplajn vortojn?”

Metudi postulis: „Kriu nun! Mi aŭskultu!”

Emin laŭte kriis, kvankam neperfekte tamen tute kompreneble: „Sekvinberoj, sekvinberoj, sekvinberoj antaŭ du jaroj!”

Metudi ne povis reteni sian ridon: „Kiu diable tion instruis al vi? Tute malica!”

Emin, konfuzite, respondis: „Musa instruis min dufoje, kaj mi tuj lernis. Ĉu estas problemo?”

Metudi klarigis: „Ĉiuj krias ‚freŝaj sekvinberoj’, dum vi krias ‚sekvinberoj antaŭ du jaroj’. Kiu volas aĉeti malnovaĵojn? Kiu volas sekvinberojn stokitajn jam dum du jaroj?!”

Emin tuj komprenis la trompon kaj intencis iri al Musa por riproĉi lin. Metudi tamen haltigis Emin: „Ni ĉiuj estas el la sama vilaĝo, do evitu kverelon kun li, ĉar tio nur kondukus al konflikto. Ni konservu almenaŭ la surfacan harmonion. Li certe respondus, ke vi mislernis, konfuzante ‚freŝaj’ kun ‚antaŭ du jaroj’. Sed vi nun jam scias, kia homo li estas, kaj tio estas sufiĉa.”

Emin malespere diris: „Mi rezignos! Mi ne plu vendos sekvinberojn. Mi revenos al la vilaĝo por denove vendi rostitan viandon.”

Metudi refoje haltigis lin: „Ne forlasu vian penon! Se vi revenos senmone, kion vi rakontos al via edzino? Vi gajnos nur ŝian malestimon!”

Frapante ŝultron de Emin, Metudi daŭre persvadis lin: „Kunlaboru kun mi. Mia restoracio havas multajn klientojn. Starigu viandan budon ĉe mia pordo – vi gajnos pli ol en la vilaĝo.”

Fakte, Metudi havis siajn proprajn kalkulon kaj intencon: la odoro de rostita viando allogos pli da klientoj al lia restoracio, kaj iuj manĝantoj en la restoracio tre eble gustumos la viandon de Emin. Tio estos profita por ambaŭ.

Emin silentis. Li ne nur zorgis pri la malestimo de sia edzino, sed ankaŭ timis, ke la aliaj vilaĝanoj rigardos lin malsukcesa nekapablulo.

Post pensado, li akceptis la proponon de Metudi. Forvendinte la restajn sekvinberojn kontraŭ malalta prezo, Emin starigis budon de rostita viando apud la restoracia pordo de Metudi.

Tiel komenciĝis la nova kariero de Emin.

Rosti viandon. Bildo generita de artefarita inteligenteco

Aperis en Monato, numero julio 2026/07
刊载于 Monato 杂志 2026年7月号

可以与中文输入法同时使用，不用切换。可以通过按 F9 临时停止或激活世界语字母输入功能。
这个软件有两个版本。
如果是近年来买的电脑，可以下载64位版本的 Simpla Tajpilo 2.2。
如果是前些年买的电脑，可以下载32位版本的 Simpla Tajpilo 1.2。
如果不清楚电脑的情况，那就下载32位版本的 Simpla Tajpilo 1.2，因为 1.2 版本不管是古老的 Windows xp，还是最新的 Windows 11，都可以使用。

下载地址
绿网：
https://reto.cn/
Windows 系统相关世界语软件栏目：
https://reto.cn/php/hanyu/programoj-de-esperanto/windows_esperanto/

Panjo, kial vi volas eksedziniĝi？

Yin Jiaxin

Someran posttagmezon en mia aĝo de sep jaroj, kiam mi kaŭre en la korto observis formikojn translokiĝantajn, panjo eliris el la domo, tenante duonon de akvomelono. Ŝi elprenis la plej centran pecon per kulero kaj etendis ĝin al mia buŝo. Sunlumo falis sur ŝian vizaĝon tra la fendetoj de la vitlaŭbo. Ĉe ŝia buŝangulo algluiĝis semo, kaj ŝi ridis kiel infano. “Manĝu malrapide, ne makulu vian jupon per la suko,” ŝi diris mallaŭte, kaj ŝiaj fingroj tuŝetis mian buŝangulon. En la momento paĉjo telefone vokis el la kompanio: “Ĉu mia kara filino hodiaŭ pensis pri sia paĉjo? Ni pasigos la someran libertempon ĉe la maro, ĉu bone?”

“Bonege!” Mi saltadis ekzalte.

Tio estas la plej frua bildo pri mia familio en la memoro, tiel varma kiel littuko sunumita. Ni loĝis en malnova domo oriente de la urbo Vudan, en kies salono pendis nia triopa komuna foto, en kiu paĉjo portis fotilon kun mi sur la ŝultroj, kaj panjo surhavis floran jupon. Ĉiun someron la foto anstataŭiĝis per la nova, kaj la tri ridetaj vizaĝoj fiksiĝis en diversaj pejzaĝoj. Panjo estis mezlerneja angla instruistino. Ĉiun vesperon ŝi korektis kajerojn sub la lampo, kaj foje levis la kapon por rigardi min, kiu plenumis la hejman taskon. Paĉjo hejmenrevenis malfrue, ĉiam silente malfermis mian pordon, kaj sur mia frunto metis kison.

Mi kredis, ke tiaj feliĉaj tagoj daŭros eterne. Somere antaŭ mia tria studjaro en la supera mezlernejo, panjo ofte ekplendis pri laciĝo. Komence ni pensis, ke estas simple pro varmego kaj ŝia peniga instruado de la abiturienta klaso. Iun tagon ŝi svenis en la klasĉambro, kaj lernantoj portis ŝin al la lerneja flegejo. Ricevinte la telefonvokon dum kunveno, paĉjo rapidis al la hospitalo.

La koridoro de la hospitalo estas ĉiam blanka: blankaj muroj, blankaj lampoj blankaj kiteloj. Mi neniam vidis paĉjon plori, sed tiutage, kiam li eliris el la oficejo de la kuracisto, liaj okuloj estis ruĝaj. Li kliniĝis antaŭ mi, kun ambaŭ manoj sur miaj ŝultroj, liaj lipoj tremetis plurajn fojojn antaŭ ol li povis elparoli: “Panjo malsaniĝis, ni kune prizorgos ŝin.”

Lasta stadio de hepata kancero! La kuracisto diagnozis, ke panjo eble ĝisvivos la venontan someron.

Dum tiuj tagoj mi kaj paĉjo sufokiĝis kvazaŭ mankus aero. Panjo kuŝis sur la malsanula lito sed estis trankvila. Rigardante la platanojn tra la fenestro, ŝi diris, ke aŭtuno venos baldaŭ, kaj folioj flaviĝos. Paĉjo nokte dormis sur faldebla lito apud panjo. Post lernohoroj mi rekte iris al la malsanulejo, legis al panjo ŝiajn preferatajn poemojn, aŭ simple sidis apude farante miajn taskojn. Unuvespere ŝi subite diris: “Mi volas hejmeniri.”

La sekvan tagon post sia hejmenreveno, panjo solene diris al paĉjo: “Mi volas anonci al vi du aferojn.”

“Kio, vi uzas la vorton ‘anonci’?” demandis paĉjo ridante.

Panjo ne ridis, kaj daŭrigis: “Mi decidas rezigni kuracadon, nek restados en hospitalo nek akceptos ĥemioterapion.”

“Kial?” Paĉjo surpriziĝis.

“Vi ne volas suferi senutilajn turmentojn kaj dolorojn.”

“Ne maltrankviliĝu. La malsano pliboniĝos, se vi kunlaboros bone kun la kuracisto. La mono ne estas problemo. Mi nepre kuracigos vin, eĉ se mi devos vendi ĉion.”

“Lasu. Ne konsolu min,” ankoraŭ paca estis la voĉo de panjo. “Ĉiuj mortos iam, pli aŭ malpli frue. Mi ne volas pasigi miajn lastajn tagojn en hospitala lito.”

Mi surgenuis ĉe ŝi, kaj brakumis ŝian brakon, dirante: “Panjo, ne faru tiel! Ĉu ni ne interkonsentis kune venki la malsanon? Ĉu vi ne diris, ke vi volas vidi min eniri universitaton, edziniĝi kaj naski infanojn?”

Karesante mian hararon per ŝia malforta mano, panjo tenere diris: “Stulta infano, panjo povos vidi ĉion el la ĉielo.”

“Ne, ne, ne!” Je ŝiaj vortoj, miaj larmoj ne povis sin deteni torenti el miaj okuloj.

“Ne ploru, mia kara. Eniru en vian ĉambron. Mi volas paroli al via paĉjo pri la alia afero.” Dirinte tion, panjo forpuŝis min.

“Kio estas la alia afero?” demandis paĉjo scivoleme.

“Mi volas eksedziniĝi.” La voĉo de panjo mallaŭtis sed klaris.

“Kio?” paĉjo ŝtoniĝis de mirego. “Per kio mi ofendis vin?”

“Ne,” respondis panjo kun kvieta mieno. “Mi simple volas esti libera dum miaj lastaj tagoj, kaj mortos fraŭla.”

“Kiel vi havas tian ideon?” Paĉjo fariĝis konfuzita.

“Ĉiaokaze, mi jam decidis. Vi ne disputu kun mi.” Rigida estis la tono de panjo.

Mi kaŝe rigardis tra la pordofendo, kaj vidis, ke paĉjo kalkansidis ĉe panjo, tenante ŝiajn manojn, kun la larmoj gutadantaj. Li diris: “Ne proponu eksedziniĝo! Mi petegas vin, lasu min akompani al vi, negrave kiom longe.”

Panjo skuis la kapon forte.

La eksgeedziĝo okazis rapide. Panjo ricevis la triĉambran apartamento okcidente de la urbo kaj butikon ĉe la lerneja pordego. Kiam panjo translokiĝis kun mi al la apartamento, paĉjo insiste sekvis ŝin. Li diris, ke malgraŭ la eksgeedziĝo, ni ankoraŭ estas familio, kiu ne povas disiĝi.

Panjo plantis jasmenojn sur la balkono. Ŝi diris, ke kiam ili floros, mi jam estos ĉe la altlerneja enirekzameno. Kvankam mia lernado estis tre okupata, tamen, panjo ordonis al mi subskribi la lukontrakton pri la butiko kaj kolekti la lupagon, por ke mi bone konu tiujn aferojn. Krome ŝi transdonis laŭleĝe al mi la proprieton de la butiko kaj ŝia apartamento.

Paĉjo ĉiutage penis reveni hejmen kiel eble plej frue por akompani panjon, eĉ penis transdoni siajn komercvojaĝojn al aliaj. Iufoje, li neeviteble devis vojaĝi por persone trakti gravan aferon de la kompanio. En la sekva nokto, enlitiĝonte, mi aŭdis panjon mallaŭte telefoni: “Vi devas bone manĝi, ne ĉiam manĝi malzorge. Mi fartas bone. Vi devas doni atenton al via komerco.” La alia flanko estis la voĉo de paĉjo.

Du monatojn antaŭ mia enirekzameno, panjo malsaniĝis pli severe. La dolorkvietigiloj apenaŭ funkciis, kaj ŝi ofte paliĝis pro doloro. Ŝi jen promenetis en la salono, jen sidetis sur la sofo, jen kuŝis iom en la lito. La sesan de junio, la tagon de la ekzameno, paĉjo intencis akompani min al la ekzamenejo, kaj panjo obstine leviĝis por prepari matenmanĝon. Kiam mi kaj paĉjo foriris, ŝi, maldika kiel papero, apogante sin al la pordoframo, svingadis la manon al ni, mole dirante: “Penu! Sukceson al vi!”

Mia ekzamen-poentaro estis alta sufiĉe por unuaranga universitato, panjo tre ĝojis, sed bedaŭrinde ŝia vivo alproksimiĝis al la fino. En ŝiaj lastaj tagoj, paĉjo konstante vigilis apud ŝia lito, tiel ke liaj okuloj pleniĝis de sangaj strioj.

La dek kvinan de aŭgusto de 2022, Panjo forpasis serene, kvazaŭ endormiĝinte. Paĉjo tenis ŝian manon, dum mi ĉirkaŭbrakis paĉjon de malantaŭe. Ekster la fenestro floris la jasmenoj, kies blankaj petaloj svingiĝis leĝere en la matena vento.

Paĉjo akompanis min al la universitato en Vuhano, kaj helpis ordigi la liton kaj pendigi la moskitvualon. Ĉe la adiaŭo, li metis bankokarton en mian manon, kaj ordonis. “Ne estu avara al vi mem,” li ridete aldonis. “Via paĉjo havas nur unu trezoran filinon.”

Mi kapjesis kaj akompanis lin per la okuloj en la homamason.

Longe mi havis la kutimon skribi taglibron, sed la skribado ĉesis pro mia okupiteco pri la enirekzameno. Tiun tagon, post kiam paĉjo foriris, mi ekdeziris skribi taglibron. Malferminte la kajeron, mi surprize trovis en ĝi sigelitan koverton, sur kiu estis skribita de panjo: “Kara filino, vi ne legu tiun ĉi leteron ĝis via paĉjo reedziĝos kaj havos alian propran infanon.” Mi tre scivolis, kion skribis panjo en la letero, sed laŭ ŝia instrukcio mi retenis mian scivolemon kaj ne malfermis ĝin.
Paĉjo ĉiam estis tre okupata pri sia kompanio, kaj mi ne ĝenis lin laŭeble. Dum la ferioj mi malofte iris hejmen, aŭ laborante en la kampuso, aŭ partoprenante sociajn praktikojn kun samklasanoj. La letero de panjo estis konservata bone, kaj ĉiufoje kiam mi anstataŭis la kajeron, mi zorge transmetis ĝin al la lasta paĝo de la nova, sed neniam malfermis ĝin.

Vintre de mia tria studjaro, paĉjo telefonis min, balbute dirante: “Mi konatiĝis kun onklino...ŝi estas tre afabla…”

Mi tenis la poŝtelefonon sur la dormeja balkono, kaj malvarma vento enblovis en la kolumon. “Bona afero,” diris mi aplombe. “Paĉjo, mi ĝojas, se nur vi estas feliĉa.”

La alia flanko silentis longe, poste li diris: “Vi estos mia trezora filino por ĉiam.”

Al la diplomiĝa ceremonio venis paĉjo kun la onklino. Ŝi alportis al mi bukedon da floroj. La sekvan printempon ŝi naskis filon. Mi ne ĉeestis la centtagan feston de la bebo, sed komisiis parencon transdonaci al la bebo oran serureton, kiu estas alegorio de paco kaj feliĉo. Tiun vesperon, mi restis sola en la apartamento lasita de panjo, kaj pluvetis ekster la fenestro. Mi eltiris el la taglibro la brunan koverton, kaj la lampo ĵetis flavan lumon sur ĝin. La skribo de panjo iom senkoloriĝis, sed mi klare rekonis la forton de ĉiu streko.

Kiam mi malfermis la koverton, mia mano tremis iomete. Interne estis maldika leterpapero, faldita ordigite.

“Kara filino,

Mi scias, ke vi ne povas kompreni, kial mi rezignis kuracadon kaj proponis eksedziniĝon. Mia malsano estas nekuracebla, eĉ se via paĉjo elĉerpus ĉiujn familajn posedaĵojn. Mi ne povas ŝarĝi vin ambaŭ pro mia malsano, malaltigante vian estontan vivkvaliton. Bedaŭrinde mi ne povas akompani vian paĉjon ĝis maljuneco. Li estas nur kvardek tri jara, kaj mi esperas, ke iu povos akompani lin estonte. Samtempe mi timas, ke se via paĉjo havus novan edzinon kaj infanon, lia amo al vi eble malpliiĝus, kaj vi ne ricevus la posedaĵon, kiu apartenas al vi. Por garantii vian estontan vivon, mi eksedziĝis kaj akiris duonon de la havaĵoj por vi. Se vi vivos bone en la mondo, panjo ne havos bedaŭron...”

La pluvo falis kontinue, kaj fluantaj estis akvostrioj sur la fenestro. Malsupre, preterpasis juna viro kun junulino, kiu tenas ombrelon por komplete ŝirmi la bebon en la brakoj de la viro. Mi ekmemoris la someron de mia sepa jaro: panjo staris ridetante sub la vitlaŭbo, kaj ĉe ŝia buŝangulo algluiĝis akvomelona semo.

Preninte la poŝtelefonon, mi klavis la numeron de paĉjo. Post du sonoroj li respondis per afabla voĉo: “Ha lo!” Kune kun lia voĉo venis la mallaŭta kantado de la onklino.

Mi diris: “Paĉjo, mi intencas vidi la frateton en la semajnfino.”

Estis efemera paŭzo, kaj tuj aŭdeblis la voĉo de paĉjo, kvazaŭ ridanta, kvazaŭ ploranta: “Bone, paĉjo iros por renkonti vin per aŭto.”

Oni ne sciis kiam la pluvo ĉesis ekstere, kaj la luno elŝovis duonan vizaĝon el malantaŭ la nuboj. Mi refaldis la leteron kaj metis ĝin en la koverton. Panjo, estu trankvila, mi fartas bone. Ankaŭ paĉjo. Ni ĉiuj estas marŝantaj antaŭen.

Poemo de Däwren Seytjanov
Esperantigis: Shadyman Ahmetuly AQANOV (Ŝadmano AA)

Kial ni ne rimarkas ĉion ĉi?
En ĉiel' sun' brulas varmege.
Dormante ni la tempon ne rimarkas
Sur vizaĝ' sulkojn desegnas ĝi.

Ni ne rimarkas la aferojn ofte,
En koro kaŝas sin malĝojo.
Eĉ en infanaj tagoj ni ne scias,
Ke ekzistas am' kun vero.

Sen ŝanĝoj la tagoj fluas trankvile,
Ni ne rimarkas – fajr' estingis.
Ni ne rimarkas – la knabet' ludema
En junulon rapid' kreskiĝis.

Ne rimarkas ni printempon la ĝojan,
Kiel sun' disĵetas brilojn.
Ridante tra la vivo ni ne vidas,
Ke la amik' maloftas en rond.

Vi konsentos, amiko, kun mi certe:
La tempo adiaŭ' nin iam.
Ni ne rimarkas – iun matenon
Maljuneco ekbrulos mortos.

La knabino rideme maljuniĝas,
Silente roko disfaliĝas.
Ho, ni naivaj – ni ja ne rimarkas,
Ke senĉes' la vivo forpasas.
Ne rimarkas...

Байқамаймыз

Сөзі: Дәурен Сейтжановтыкі
Аударған: Шадыман Ахметұлы

Қалай ғана байқамаймыз біз бәрін?
Көк аспанда күннің қызғанын.
Байқамаймыз ұйқтап жүріп уақыттың,
Ақ жүзіңе сызық сызғанын.

Байқамаймыз еш нәрсені көбінде,
Ылғи тұрад бір мұң көңілде.
Байқамаймыз бала күннің өзінде,
Ғашық жанның барын өмірде.

Өз қалпында өте берер, әсте, күн,
Байқамаймыз оттың өшкенін.
Байқамаймыз кешегі жас баланың,
Жігіт болып қалай өскенін.

Байқамаймыз көктемнің де келгенін,
Мол шуағын күннің шашқанын.
Байқамаймыз күліп жүріп өмірден,
Көп достардың сиреп қалғанын.

Келісерсің бұл сөзіме дос менің:
Уақыттың да бір күн қош дерін.
Байқамаймыз кәріліктің бір күні,
Соңғы рет бір жанып-өшкенін.

Қартаяды күліп тұратұғын қыз,
Мұжылады мүлгіп биік құз.
Аңқаумыз-ау, байқамаймыз тегінде,
Өмір өте шығатынын біз.
Байқамаймыз...

视而不见

作词：道列恩·赛特扎诺夫
翻译：夏德曼·阿合买提

我们如何对一切竟视而不见？
蓝天之上太阳正炽烈照耀。
睡梦之中却未曾觉察时光流转，
它已在你纯白面庞刻下痕线。

我们常常对世事都视而不见，
心灵深处总藏着无尽悲酸。
即便在童年时代也未能发现，
这世间原来也存在真爱相伴。

日子总是如常静静地在流淌，
我们未看见火焰早已熄灭。
未曾看见昨日那个小小儿郎，
怎突然就长成青年人的模样？

未曾看见春天已悄然地降临，
未见太阳洒下灼热的辉光。
含笑走过这一生却未觉察清，
旧日朋友已渐渐疏远而飘零。

我的朋友啊你定会同我赞同此情：
时间也终有一日会告别而行。
我们未曾看见某个清晨的时分，
暮年最后一次将燃尽而无声。

爱笑的姑娘已渐渐染上白霜颜，
沉默的峭壁在慢慢剥落岩坚。
我们是何等天真竟未能看齐全，
生命正无停歇地如烟雾般飘散。
视而不见……

继东北三省一区世界语大会，又一个东北地区跨四地联动的世界语文化活动诞生，本次朗诵会自筹备阶段便受到国内外世界语界的高度关注与广泛支持，相关筹备工作此前已得到中华全国世界语协会的指导与认可。开幕式上，国际世界语者教师协会主席艾哈迈德·马姆杜希专门发来贺信，他代表协会对本次活动的举办表示热烈祝贺，寄语本次朗诵会能够成为东北地区持久、重要的特色文化品牌，持续助力世界语及世界语诗歌在中国的普及与深耕。

http://esperanto.ddgcah.cn/article/?type=detail&id=432

http://esperanto.ddgcah.cn/

Bonvolu doni al mi brakumon

YinJiaxin

Daŭriganta

En la jaro, kiam Don Lele sukcese eniris universitaton, Lin Danĉin jam tute ne povis leviĝi de la lito. San Min rezignis sian funkcion en la hotelo kaj eklaboris kiel horlaboristo, por ke ŝi povu prizorgi Lin Danĉin iam ajn. Ŝi sola faris flegadon pene. Kvankam ĉiutage ŝi sentis sin tre laca, tamen ŝi ankoraŭ vartis Lin Danĉin sindoneme, sen plendo. Poste, Don Lele finis la universitaton kaj okupiĝis en Vudan, tiel ke li povis helpi iom. Tamen, estas ja ne oportune, ke filo flegas sian patrinon. Do San Min faris plejparton da la vartado.

Iun tagon en vintro de 2010, subite draste malboniĝis la stato de Lin Danĉin. Ŝi apenaŭ povis paroli klare. San Min kaj Don Lele tujtuj enhospitaligis ŝin, kaj Don Delin haste revenis. Li larmadis, tenante la manon de la edzino.
En agonio, Lin Danĉin iomete malfermis la okulojn, kaj malrapide etendis sian manon al San Min, kiu tuj antaŭenpaŝis. Ŝi kunmetis la manojn de Don Delin kaj San Min, kaj tra ŝiaj lipoj eliĝis ekstreme malforta sono: “Vi...ambaŭ... unu famili...”

La larmoj de Don Delin gutadis sur la litkovrilon. Li firme tenis la manon de sia edzino, kaj lia voĉo estis tiel raŭka, ke ĝi apenaŭ aŭdiĝis: “Ne havu tiajn pensojn, trankvile resaniĝu, vi fartos pli bone.”

Lin Danĉin ignoris lin, ŝia rigardo turniĝis al ŝia filo, kaj tiu ĉi jam ĵetis sin antaŭ la liton. Ŝi per sia lasta forto montris al San Min, kaj ŝiaj lipoj tremis: “Post... mia morto... vi... rekonu ŝin... kiel... patrino...”

Don Lele forte kapjesis kun larmoj en la okuloj.

Malrapide fermiĝis la okuloj de Lin Danĉin. Ŝiaj buŝanguloj leviĝis iomete, kvazaŭ ŝi ridetus aŭ kvazaŭ ŝi finfine deprenus de si pezan ŝarĝon. Longa silento regis en la ĉambro. San Min aŭdis Don Delin ploreti mallaŭte, kaj Don Lele krii: “Panjo, Panjo”. La sono ŝajnis veni de tre, tre malproksime, trans miloj da montoj kaj riveroj.

Estis tempo por Don Delin reiri al Shenzhen. Denove San Min akompanis lin ĝis la fervoja stacio. Neniu menciis la lastajn vortojn de Lin Danĉin, kvazaŭ ili neniam ekzistintus. Kaj ŝi ne havis humoron atendi lian brakumon.

San Min relaboris en Hotelo Vudan kaj loĝis en la amasloĝejo. Kiel antaŭe, ŝi ofte kontaktis kun Don Delin kaj Don Lele per QQ apo. Surprize al ŝi, Don Lele ŝanĝis la formon de alparolo kaj vokis ŝin “eta panjo” per QQ. Rigardante la du vortojn sur la ekrano, San Min longe gapis, ĝis larmoj gutis unu post unu sur la klavaron.

Iun tagon, Don Delin sendis al ŝi mesaĝon: “Min, mi komprenas la lastajn vortojn de mia edzino. Mi ne scias, ĉu ankaŭ vi ilin komprenas?”

La fingroj de San Min pendis super la klavaro momenton. Fine ŝi emocie tajpis: “Kompreneble mi povas kompreni. Mi volas!”

Sekvis longa paŭzo. San Min pensis, ke li eble okupiĝis pri io alia. Ŝia koro iom post iom peziĝis, kvazaŭ ŝtono ĵetita en profundan akvon kun “plonĝ”. Post proksimume kvin minutoj, la respondo venis: “Mia koro ankoraŭ ne povas forlasi mian edzinon. Ĉu vi povas doni al mi iom da tempo?”

San Min ekploris kaj tajpis unu vorton: “Bone.” Ne gravas kiom longe, ŝi volas atendi.

Finfine, en ŝia koro ekbrilis iom da videbla lumo. Kvankam la lumo eble estis malproksima, kiel lumturo vidata de nokta ŝipo, iom nebula, tamen oni scias, ke ĝi estas tie. Tio sufiĉis.

Vintre de 2011, Don Delin diris per QQ-video, ke post la Printempa Festo, li prenos ŝin al Shenzhen. Li diris tion per senemocia tono, kvazaŭ li parolus pri io ordinara. Sed San Min longe rigardis la ekranon, ŝia koro batis ekscitite tiel, ke ŝia korpo tremetis. Ŝi kuris al la balkono. La vento frapis ŝian vizaĝon kiel tranĉilo, sed ŝi tute ne sentis malvarmon. Ŝi ridis laŭte al la griza ĉielo, kaj la rido estis forblovita de la vento, disiĝante en la aero.

Ŝi atendis dudek unu jarojn, kaj finfine la esperŝipo albordiĝos baldaŭ. Tiun vesperon ŝi ne povis dormiĝi. Ŝi turniĝadis, pensante pri tio, kion ŝi faros en Shenzhen, pri tio, kian laboron ŝi povos trovi, kaj ke ŝi povos ĉiutage kuiri bongustaĵojn por li, iom grasigi lin, ĉar li multe malgrasiĝis dum la lastaj jaroj. Ŝi prenis el la eluzitan libron 《Elektitaj Poemoj de Puŝkin》la foton, kiu jam flaviĝis. Ŝi premis la foton al sia brusto, fermis la okulojn, kaj rideto ekludis ĉe la buŝanguloj.

La sekvan frumatenon, kiam San Min ellitiĝis, la telefono sonoris. Estis ŝia pli juna frato: “La patro ekmortis pro subita malsano. Rapide revenu!”

Kiam ŝi atingis la hejmon, la kadavro de la patro jam estis metita en la ĉerkon. La patrino sidis en la salono, kun la hararo tute blankiĝinta, kaj la okuloj ŝvelintaj de plorado. Vidinte San Min, ŝi ekploregis. San Min brakumis la patrinon firme. La patrina korpo tremis en ŝiaj brakoj, malpeza kiel aŭtuna falinta folio.

Fakte malbona statis ŝia patrino, suferante de podagro: la artikoj de la fingroj ŝvelis kiel karotoj, la maleoloj ŝvelis tiel, ke ŝi ne povis enmeti la piedojn en ŝuojn, kaj ŝi paŝis lamante. La rilato inter la bofratino kaj la patrino estis tre malbona, do ne eblis, ke la patrino vivas ĉe la frata familio. San Min staris ĉe la pordo de la malnova domo, rigardante la pampelmusujon en la korto, kiun la patro plantis. La pomelmusoj estis orflavaj sur la branĉoj, sed neniu ilin kolektis. Ŝi faris decidon kaj sendis mesaĝon al Don Delin: “Fratego Don, mi ne iros al Shenzhen, ĉar mi ne povas forlasi la kadukan kaj solan patrinon.”

La respondo venis rapide: “Komprenite. Prizorgu vian patrinon bone, kaj vi ankaŭ atentu vian sanon.” Leginte la mesaĝon San Min larmetis, poste enspiris profunde, kaj eniris la kuirejon.

La tagoj pasis malrapide kiel heliko, sed samtempe rapide kiel foliumo de libro. Paĝo post paĝo turniĝis, printempo fariĝis somero, somero fariĝis aŭtuno, aŭtuno fariĝis vintro. Efektive, Don Delin amis San Min. Antaŭe li ne kuraĝis transpaŝi la limojn de moralo, sed nuntempe bedaŭrinde, ili estis malproksime apartigitaj. Ilia babilado transiris de per QQ al per WeChat, kaj ankoraŭ uzis videovokojn por mildigi la sopiron en sia koro.

En aŭtuno de 2018, forpasis la patrino de San Min. Post la sepulto, ŝi devis observi almenaŭ unu jaron de funebro. Dum la periodo, ŝi kutime babilis kun Don Delin per WeChat. Ekde oni ne scias kiam, Don Delin ne plu akceptis ŝiajn videovokojn, nek sendis lian propran al ŝi, nek babilis voĉe. Kiam San Min demandis lin kial, li ĉiam respondis: “Bone estas babili vorte.”

Post kiam finiĝis la periodo de funebro, San Min sendis al Don Delin mesaĝon, prove demandante: “Fratego Don, ĉu mi povas iri al Shenzhen?”

Don Delin respondis: “Mi returniĝis al Vudan en la pasinta jaro.”

“Kio okazis? Retiriĝis anticipe?”

“Jes. Lele havas koramikon, mi pensis, ke li edziĝos en iu tago, do mi retiriĝis anticipe.”

“Ĉu vi ankoraŭ loĝas en la antaŭa domo?”

“Jes.”

“Mi deziras iri al Vudan. Ĉu vi volas min akcepti?” San Min malstreĉiĝis, ke ŝi mem proponis la postulon. Sed la respondo de Don Delin seniluziigis ŝin multe: “Min, mi serioze konsideris longan tempon. Ŝajnas, ke mi ne plu sentas deziron edziĝi refoje. Estus pli bone, se ni restus kiel frato kaj fratino.”

San Min legis la mesaĝon foj-refoje. Ĉiun vorton ŝi konis, sed kune ili formis problemon, kiun ŝi tute ne povis solvi. Kion ĝi signifas? Dudek ok jarojn! Ŝi atendis lin dudek ok jarojn! De knabino ĝis mezaĝulino, ŝi vetis je sia juneco, sia tuta vivo. Tio, kion ŝi deziris, de la komenco ĝis la nuno, nur estis brakumo de la viro, kiu protektis ŝin en la koridoro de la hotelo. Tiam ŝi estis dekokjara, rigardante supren al li, kiel al stelo neatingebla. Nun ŝi havas kvardek sep jarojn. La stelo estas ankoraŭ la sama stelo, kaj ŝi ankoraŭ ne povas tuŝi ĝin.

San Min demandis Don Delin, kial li tamen ne akceptas ŝin. Li respondis: “Pardonu”, “Estas mia kulpo”, “Vi meritas pli bonan homon”... Ju pli da tiaj vortoj li diris, des pli malvarmiĝis la koro de San Min. “Mi ne plu sentas deziron denove edziĝi.” Ŝi sciis, ke tio ne estas lia vera ideo. Eble estas tio, ke ŝi ne estas sufiĉe klera, eble tio, ke ŝi devenas el kampara familio. Ĉio bona, kion li donis al ŝi, estis nur el bonkoreco, el dankemo, el la edukiteco de homo deca. Eble li neniam vere amis ŝin. Ĉi tiuj pensoj kiel pingloj pikis la plej molan lokon de ŝia koro. Ŝi demandis per WeChat Don Lele pri la vera ideo de lia patro. La junulo, kiu vokis ŝin “eta panjo” kaj ekspedis al ŝi donacojn en festoj, diris ke li ne scias la patran ideon.

Aŭtune de 2022, San Min aŭdis, ke la ŝtato havas la “40-50-politikon”, por doni pensian subvencion al maldungitoj viraj super kvindek kaj inaj super kvardek jaroj. Ŝi devis iri al Vudan por plenumi la necesajn formalaĵojn, ĉar ŝia loĝantoregistro estis tie.

Estis nube, kiam San Min elvagoniĝis en Vudan. Grizaj nuboj ondadis malalte. La pordon malfermis Don Lele. Li pli malgrasis ol antaŭe, barboj aperis sur lia mentono, kaj sub la okuloj troviĝis profundajn malhelajn rondojn.

“Eta Panjo,” li vokis per iom raŭka voĉo kaj flankenpaŝis por enlasi ŝin.

San Min ŝanĝis la ŝuojn kaj eniris la salonon. La kurtenoj estis duone fermitaj, la lumo estis malforta, en la aero flareblis medikamentoj. Ŝia rigardo tuj fiksiĝis sur la rulseĝon ĉe angulo. Sur la rulseĝo sidis viro en blua lanmantelo, kun la vangostoj elstaraj kaj griza hararo senorda. Li sidis tie, kiel seka arbo, kiun la vento elradikigis kaj ĵetis flanken. Rigardante ŝin, kun la lipoj tremantaj, li eligis neklaran kaj malfortan voĉon: “Min...”

San Min rekonis la grandan paron da okuloj, kiun ŝi ĉizis en sian cerbon. Ŝi ŝtoniĝis surloke, kun la kruroj kvazaŭ alnajlitaj al la planko. Don Lele diris apude: “Eta Panjo, apopleksio trafis paĉjon en aŭtuno 2018. Li ne permesis al mi sciigi vin, ĉar li timis, ke vi vidos lin tia...”

San Min kovris sian buŝon per la mano, sed tra la fingroj tamen eliris la sono de premata, preskaŭ raŭka plorego, kvazaŭ io en ŝi disrompiĝus, kaj akraj fragmentoj elfluus unu post alia el ŝia gorĝo. Ŝi kaŭre ĉeis la rulseĝon, kaj levis la vizaĝon por rigardi lin. La vizaĝo maljuniĝis, malbeliĝis, terure malgrasiĝis, kaj ŝi vidis larmojn brilantajn en la malklaraj okuloj. Ŝi batetis lian ŝultron per la pugno, unufoje, duan fojon, trian... plorkriante: “Kiel vi estis tiel kruela! Kial vi ne sciigis min, ke vi malsanas! Mi povus vin flegi! Ĉu vi scias, kiom da jaroj mi atendis vin? Ĉu vi scias?”

Larmoj kovris ŝian vizaĝon, kaj nazmuko fluis al ŝia buŝo. Ŝi ploradis kiel infano, kiu suferis grandan maljustaĵon. La lipoj de Don Delin tremis daŭre, kaj fine li eligis iom da sono: “Pardon...”

San Min forte skuis la kapon. Ŝi ne volas aŭdi “pardonon”, ĉar ŝi jam aŭdis tro da “pardonon” de li en la pasinteco. Ŝi etendis la manojn kaj milde lin brakumis. Lia korpo estis tiom rigida kiom seka branĉo. Ŝi ekmemoris, ke antaŭ dudek ok jaroj, en la hotelo li staris antaŭ ŝi por ŝirmi ŝin kontraŭ la ŝoforo. Tiam ŝi pensis: “Kiel bone estus, se li donus al mi brakumon. Post la longega atendado, efektive estis ŝi, kiu donis al li brakumon.

Ekstere ekpluvegis. Ŝi flustris ion en lian orelon. La pluvego estis tro brua por la apudulo aŭdi kion ŝi diris.

Fino

Bonvolu doni al mi brakumon

YinJiaxin

Daŭriganta

Ŝi intence trovis mil kialojn por ne pensi pri Don Delin. Sed mil kialoj ne povis haltigi unu penson: ŝi volis trovi koramikon similan al li, iun same varman, dignan, kleran, kapablan, kiu povas deklami tutan poemon de Puŝkin. Sed kie? Ĉiufoje kiam ŝi reiris al sia hejmloko en Jiangxi por la Printempa Festo, oni venis svati ŝin. Kiam ŝi komparis la junulon kun fratego Don, la diferenco estis grandega.

En somero de 1996, San Min volis lerni naĝadon, kaj petis frategon Don instrui ŝin. Tiu ĉi konsentis. En la malprofunda parto de la naĝejo, li pacience instruis al ŝi, tenante ŝian manon, dume, kiom ŝi deziris, ke li brakumu ŝin, eĉ nur unu fojon! Sed Don Delin restis ĝentila, kaj evitis tuŝi ŝian korpon, ĉiam subtenante ŝian brakon aŭ puŝante la naĝoringon. Post la instruado li instigis ŝin: “Bone trejnita hodiaŭ.” Kaj ŝi pensis en si, ke ŝi verŝajne neniam renkontos pli noblan viron ol li.

La tempo estas senkompata sago, kaj nerimarkite San Min jam aĝis dudek kvin jarojn. En kamparo, tia aĝa knabino estas konsiderata maljuna fraŭlino, kiun svatistinoj ne volas saluti. Ŝiaj du pli aĝaj fratinoj jam edziniĝis, unu en Hunan, la alia en Zhejiang. Ŝia pli juna frato jam havis koramikinon en la urbo. En la Printempa Festo, la patrino anksie demandis al ŝi: “Kian viron vi efektive volas? Diru la normon!” Ŝi ne respondis panjon pri la normo, kiun eĉ ŝi mem ne povas esprimi klare.

La hotelo ĉiam bezonis junajn servistojn. Baldaŭ eksvalidiĝos la labor-kontrakto inter la hotelo kaj San Min. Ŝi sciis, ke ŝi ne povos resti longe en ĉi tiu urbo. La unuan fojon ŝi sentis panikon, ne pro perdo de laboro, sed pro timo, ke forlasinte ĉi tiun lokon, ŝi neniam revidos tiun viron. Post longa pripenso, ŝi kuraĝe petis Don Delin: “Fratego Don, mia kontrakto eksvalidiĝos baldaŭ. Ĉu vi povus helpe trovi laboron por mi en Vudan?”

Don Delin respondis: “Mi provos.”

Ne longe poste Don Delin trovis por ŝi laboron ĉe la vestiblo-akceptejo en Hotelo Vudan. Pli surprize, li eĉ transigis ŝian civilan staton al Vudan. Ŝi, kampara knabino, estis jam registrita loĝanto en la urbo! Tio estas grandega favoro, kiun Don Delin donis al ŝi. Kiam ŝi ricevis la loĝantoregistran kajeron, ŝi foliumis ĝin plurfoje, ne kredante al siaj okuloj. Ŝi sciis, ke por akiri la kajeron, Don Delin sendube penis trovi multajn rimedojn.

La tagon kiam ŝi transloĝiĝis al Vudan, Don Delin kaj la edzino kune renkontis ŝin en la fervoja stacio kaj regalis ŝin hejme. Ilia loĝejo estis granda kaj pura kun tri ĉambroj kaj unu salono. Kelkaj potplantoj staris sur la balkono, kaj sur la muro de la salono pendis familia foto. Don Lele ĝoje tiris la manon de lia eta onklino, petante: “Eta onklino, manĝinte, ni petolu ekstere, ĉu ne?” San Min jesis, karesante lin sur la kapo kaj ŝultro.

De tiam ŝia vivo akiris stabilan ritmon. Labortage ŝi laboris en la hotelo, en libertempo ŝi helpis al Lin Danĉin purigi la domon, aĉeti legomojn kaj kuiri manĝon. Certe, Don Lele tre ĝojis vidi lian etan onklinon. Lia staturo altiĝis rapide, kaj la aspekto fariĝis simila al tiu de lia patro, sed la karaktero similis al tiu de lia patrino, prudenta kaj simpatia. Ĉiufoje kiam li per klara kaj dolĉa voĉo vokis ŝin “eta onklino” , ŝia koro fariĝis miela. San Min komprenis, ke la familo rigardas ŝin kiel unu anon.

En 1999, bankrotis la kompanio de Don Delin. Li restis hejme dum du monatoj, malgaja kaj silentema, ĉiutage fumante sur la balkono. Vidinte tion, San Min maltrankviliĝis, sed ne sciis kiel konsoli ŝian frategon Don. Poste lia amiko rekomendis lin al eksterkomerca kompanio en Shenzhen, kun la salajro pli bona ol lia antaŭa. Ĉe lia foriro, Lin Danĉin akompanis lin ĝis la pordego de la loĝkvartalo. La vento taŭzis ŝiajn harojn. En la momento Don Delin trovis, ke ŝi malgrasiĝis multe. Li pensis, ke la edzino estas eble melankolia pri lia laborperdo; feliĉe li estas jam dungita. Don Lele tiam jam frekventis elementan lernejon. Li brakumis la kruron de sia patro kaj ne volis lasi lin foriri, plorante abunde. Don Delin karesis la kapon de sia filo, dirante: “Paĉjo iras lukri monon, mi revenos antaŭ la Printempa Festo.”

Ekster atendo, Lin Danĉin pli kaj pli malgrasiĝis, kaj ĉiam sentis sin laca kaj senforta. Ŝi vizitis la malsanulejon plurfoje, sed oni ne povis trovi klaran kaŭzon, nur diris, ke temas pri problemo de la imuna sistemo. San Min ofte helpis al Lin Danĉin lavi vestojn, kuiri manĝojn, akompanis ŝin al la malsanulejo, kaj boligis por ŝi kuracherbojn. Lin Danĉin diris dankajn esprimojn, kaj San Min tenere konsolis: “Ne dankinde, franjo Lin! Vi resaniĝu trankvile. Mi estas eta onklino de Lele, do hejmon mi prizorgos.”

Enirinte mezlernejon, Don Lele loĝis en la lernejo kaj revenis hejmen ĉiun duan semajnon. Tiam la sano de Lin Danĉin pli kaj pli malboniĝis. Ŝi komencis amase perdi harojn, fariĝis tiel malgrasa kiel nur ostoj kovritaj per haŭto, kaj eĉ por promeni ŝi bezonis helpon. Don Delin revenis el Shenzhen, sed li povis fari nenion alian ol akompani la edzinon kelkajn tagojn. Tiun tagon kiam li sin returnis al Shenzhen, San Min akompanis lin ĝis la fervoja stacidomo. Ĉe la enirejo li turniĝis kaj rigardis ŝin, dankeme dirante: “Min, vi multe suferis por mia hejmo dum jaroj.”

“Ne gravas, fratego Don, mi faras ĉion tion tute volonte.” Dirinte tion, San Min subite sentis ian emocion, kvazaŭ ŝi emis plori. Kiom ŝi deziris diri “fratego Don, bonvolu doni al mi brakumon, nur unu fojon”! Sed ŝi ne elbuŝigis la vortojn. Starante ekster la flava sekureca linio, ŝi rigardis, ke li trapasis la turnobarilon, turnis sin kaj mansvingis al ŝi. Ŝi ankaŭ mansvingis ĝis lia silueto tute malaperis en la homamaso. Ŝi ne sciis, kiam ŝi fine ricevos lian brakumon.

En la jaro, kiam Don Lele sukcese eniris universitaton, Lin Danĉin jam tute ne povis leviĝi de la lito. San Min rezignis sian funkcion en la hotelo kaj eklaboris kiel horlaboristo, por ke ŝi povu prizorgi Lin Danĉin iam ajn. Ŝi sola faris flegadon pene. Kvankam ĉiutage ŝi sentis sin tre laca, tamen ŝi ankoraŭ vartis Lin Danĉin sindoneme, sen plendo. Poste, Don Lele finis la universitaton kaj okupiĝis en Vudan, tiel ke li povis helpi iom. Tamen, estas ja ne oportune, ke filo flegas sian patrinon. Do San Min faris plejparton da la vartado.

Iun tagon en vintro de 2010, subite draste malboniĝis la stato de Lin Danĉin. Ŝi apenaŭ povis paroli klare. San Min kaj Don Lele tujtuj enhospitaligis ŝin, kaj Don Delin haste revenis. Li larmadis, tenante la manon de la edzino.
En agonio, Lin Danĉin iomete malfermis la okulojn, kaj malrapide etendis sian manon al San Min, kiu tuj antaŭenpaŝis. Ŝi kunmetis la manojn de Don Delin kaj San Min, kaj tra ŝiaj lipoj eliĝis ekstreme malforta sono: “Vi...ambaŭ... unu famili...”

La larmoj de Don Delin gutadis sur la litkovrilon. Li firme tenis la manon de sia edzino, kaj lia voĉo estis tiel raŭka, ke ĝi apenaŭ aŭdiĝis: “Ne havu tiajn pensojn, trankvile resaniĝu, vi fartos pli bone.”

Lin Danĉin ignoris lin, ŝia rigardo turniĝis al ŝia filo, kaj tiu ĉi jam ĵetis sin antaŭ la liton. Ŝi per sia lasta forto montris al San Min, kaj ŝiaj lipoj tremis: “Post... mia morto... vi... rekonu ŝin... kiel... patrino...”

Don Lele forte kapjesis kun larmoj en la okuloj.

Malrapide fermiĝis la okuloj de Lin Danĉin. Ŝiaj buŝanguloj leviĝis iomete, kvazaŭ ŝi ridetus aŭ kvazaŭ ŝi finfine deprenus de si pezan ŝarĝon. Longa silento regis en la ĉambro. San Min aŭdis Don Delin ploreti mallaŭte, kaj Don Lele krii: “Panjo, Panjo”. La sono ŝajnis veni de tre, tre malproksime, trans miloj da montoj kaj riveroj.

Estis tempo por Don Delin reiri al Shenzhen. Denove San Min akompanis lin ĝis la fervoja stacio. Neniu menciis la lastajn vortojn de Lin Danĉin, kvazaŭ ili neniam ekzistintus. Kaj ŝi ne havis humoron atendi lian brakumon.

Daŭrigonta

Weekly online Esperanto classes!
Are you thinking of learning and practising Esperanto, the international language? You've come to the right place! We offer weekly online Esperanto classes from beginner (A1) to advanced (C1) levels. You can read more about these different levels on Wikipedia.

We can also help you prepare for the official Esperanto exam (B1, B2, C1 and C2 levels) which is usually held in June online and at certain locations worldwide.

Our 3-month online courses start every January, April, and September. Classes are held once a week on Zoom for one hour. Everybody is welcome but please register only if you are confident you can attend most weeks as each group is limited to about 15 participants.
For more information and/or to register, click on the course you are interested in:
Course Level Teacher Day Time
New York Time
London Time
Berlin
Immersion I A1-A2 Peter Sunday 11:00 16:00 17:00
Beginners I A1-A2 Bradford Sunday 16:00 21:00 22:00
Beginners I A1-A2 James Monday 14:00 19:00 20:00
Beginners II A1-A2 Rico Thursday 13:30 18:30 19:30
Beginners II A1-A2 Quintyn Sunday 19:00 --:-- --:--
Grammar A1-A2 Anna Saturday 12:00 17:00 18:00
Post-beginners A2-B1 Roberto Tuesday 13:30 18:30 19:30
Intermediate B1-B2 Pawel Tuesday 12:30 17:30 18:30
Advanced B2-C1 Martin Monday 14:30 19:30 20:30
Conversation A2-B1 Pauli Sunday 11:30 16:30 17:30
Quiz B1,B2,C1 Dennis Monday 13:30 18:30 19:30
Check the current time in: New York, London and Berlin

Read about the language levels on Wikipedia.

Beginner course (A1-A2 level):
This course is based on "Esperanto by Direct Method" by Stano Marček and is divided into two three-month periods (Beginners I & Beginners II). If you're a beginner looking to take your first steps into Esperanto waters or if you've already done a little by yourself, this course is for you.
Please note that grammatical explanations are in English.
Beginner Immersion course (A1-A2 level):
This course is designed for complete beginners and is taught entirely in Esperanto from the very first lesson. Based on an immersion approach, it helps you develop your understanding of the language through listening, repetition, and practical communication rather than explanations in your native language. The course is divided into two three-month periods (Beginner Immersion I & Beginner Immersion II).
Please note that the teacher does not speak English and will use only Esperanto in this course from day one.
Grammar sessions (A1-A2 level):
These sessions held by Anna Lowenstein on Saturdays are for students who are still learning Esperanto through Duolingo, Lernu.net or similar websites. Anna focuses on some specific grammar points each week.
Please note that grammatical explanations are in English.
Post-beginner course (A2-B1 level):
This course is for students who already have the basics under control and want to aim a little higher.
Intermediate course (B1-B2 level):
This course is for students who already have the B1 level. It consists of grammar exercises, reading and conversations.
Advanced course (B2-C1 level):
This course is for students who already have the B2 level. In this course you will read short texts, discuss them and do some grammar exercises.
Conversation course:
The key thing when you learn a language is to start using it with other speakers once you have the basics covered. Don't make the common mistake to think that it's better to wait until you have a higher level.

The good thing about Esperanto is that even experienced speakers had to learn it at some point like you're doing just now. If you already have completed a beginners course, you might want to participate in our conversation sessions.

If you prefer a 1-to-1 conversation with an experienced Esperantist then you should try Ekparolu! It is not a lesson so each 30-mn session is different as it depends on the person you're talking to of course but he/she will adapt to your level as the idea is to help you progress.
Quiz course:
Step into the world of the classic adventure book Robinson Crusoe! Each week we explore a few pages of the novel through lively discussion and fun multiple-choice quizzes. Expect around 20 questions per session: some serious, some silly, and some that will make you laugh. You can read the text beforehand in any language, then join the class to speak only in Esperanto while testing your knowledge of the story.